donderdag 10 maart 2016

Serie Vrouwen vol geloof: Monica (331 – 387 n. Chr.)


Dit is het eerste bericht van een serie over vrouwen in de kerkgeschiedenis.

Vooraf

Toen ik in Gouda woonde, ontmoette ik wekelijks Marokkaanse vrouwen die oorspronkelijk uit een streek in Marokko komen waar veel Berbers wonen. Het verhaal van Monica gaat over een Berber gezin uit Noord Afrika. Ik heb die link tussen mensen uit de eerste eeuwen van de kerk en de mensen uit onze oude wijk, nooit zo gezien. Het christendom is uiteraard niet Westers. Het ligt soms dichterbij onze Islamitische Berberse buren dan we soms denken. 

Monica´s gezin

Dit verhaal gaat over Monica. Op haar achttiende trouwt Monica met Patricius. Haar ouders hebben de huwelijksovereenkomst geregeld. Hij is raadslid, respectabel genoeg, maar tot Monica’s verdriet is hij geen christen. Hoewel de functie van Patricius respectabel was, was de beloning heel bescheiden. Het gezin had het vaak niet breed. Monica krijgt drie kinderen, die (in eerste instantie) afwijken van wat hun moeder hen leert over God. Ondertussen is haar echtgenoot haar ontrouw. Eén van haar zonen blinkt uit, hij is bijzonder slim en studeert vanaf zijn twaalfde in beroemde steden. Monica is trots op deze zoon maar zij maakt zich ook zorgen over hem. Hij leeft als een echte losbol en wil van God niets weten. Zijn naam is Augustinus.
The story of how Saint Monica prayed for the conversion of her wayward son, Saint Augustine. Click on the image to read the article.:
Een zoon ‘die niet wil’

Het had ook nu kunnen gebeuren: een (Noord Afrikaans) gezin, een slimme zoon, maar net als je wilt dat hij doorstudeert, is het financieel even te krap om dat voor elkaar te krijgen. De zoon gaat op straat rondhangen, komt op plekken waar de sensualiteit heel erg aanwezig is en glijdt af van het morele pad. Dit is wat er in het leven van Augustinus gebeurt als hij vijftien, zestien jaar is. Zijn vader moedigt hem aan, terwijl Monica hem vermaant. Hij luistert niet naar haar, maar laat zich inspireren door zijn vader en vrienden die samen met hem allerlei ongerechtigheid uithalen zoals diefstal. 

Na een tijdje pakt Augustinus zijn studie toch weer op een gaat hij bij wijze van spreken op kamers in Cathargo. Op zijn achttiende gaat hij daar samenwonen met zijn vriendin. Hij heeft er dan al veel liefdesavonturen op zitten. Monica’s zoon noemt zichzelf geen heiden, maar is ook geen actief christen. Hij wil voor zijn vriendin en zoon zorgen. Augustinus is veranderd. Hij is geen hangjongere meer die God uit het oog verloren is en zijn opvoeding vergeten is. Nu is hij een geleerde jongeman die de Bijbel een slecht vormgegeven boek vindt en vanuit de arrogantie van zijn eigen wijsheid God afwijst. Monica blijft voor haar zoon bidden. 

De overeenkomsten met deze tijd: een moeder en een kind dat niet wil geloven. Een zoon die zich als straatjongere met verkeerde dingen bezig houdt en later een zoon met opleiding en een hoofd vol verstand die het christelijk geloof afwijst omdat hij zich daarboven verheven voelt. Ook vandaag de dag kom je deze situaties tegen.

 SANTA MONICA:
Dappere vrouw

Dan wil haar zoon naar Rome vertrekken. Monica is fel tegen. Ze is bang dat Rome hem nog meer het goddeloze pad op zal trekken. Augustinus maakt een plan om haar stiekem achter te laten in de haven en dat was dan ook precies was hij deed. Monica blijft echter voor hem bidden, reist hem helemaal alleen achterna en blijft dapper tijdens de gevaarlijke reis. Haar zoon schrijft zelfs later dat zij de zeelui nog bemoedigde tijdens de ruwe zee. Als ze in Rome aankomt, is haar zoon alweer op reis naar de volgende plaats. Zij blijft hem achterna reizen en ontmoet hem uiteindelijk in Milaan. De vriendin van Augustinus heeft hem inmiddels verlaten en eindelijk heeft Monica ingang bij haar zoon. Zij neemt hem mee naar de kerk waar Ambrosius preekt. 

St. Monica and St. Augustine:

Uiteindelijk komen haar beide zonen, degene die later beroemd zou worden (Augustinus, als kerkvader) en degene in de schaduw (Navigius) tot geloof. Haar dochter gaat na de dood van haar man in een klooster wonen. Ook Monica´s man bekeert zich. Hierover schrijft Augustinus later:

Eindelijk won zij ook haar man [die haar ontrouw was geweest] voor U,
toen hij zich al in de laatste periode van zijn tijdelijke leven bevond.
Zij hoefde bij hem, die nu geloofde in U, geen verdriet meer te hebben
over al die dingen die ze verdragen had toen hij nog niet geloofde.

Vrouw van gebed

Monica is vooral bekend geworden als moeder van Augustinus en vrouw van gebed. Hoe leerde zij zich zo op het gebed verlaten? Het verhaal gaat dat op een dag bisschop Ambrosius op bezoek kwam in de plaats waar het gezin woonde. Monica smeekte hem om eens stevig met haar zoon te praten zodat hij zou veranderen. Kerkvader Ambrosius dacht niet dat dit veel zoden aan de dijk zou zetten en moedigde haar aan vooral te volharden in het gebed. Hij sprak de bekende woorden: ‘een zoon voor wie zoveel gebeden is, kan niet verloren gaan’. 

Hoe hield deze vrouw het uit? Met haar onwillige kinderen en ontrouwe man? In financiële nood? Tijdens moeilijke reizen? Uit latere geschriften van Augustinus blijkt dat zij van haar man hield en zijn ontrouw telkens weer verdroeg. Als hij (ten onrechte) kwaad op haar werd, liet zij hem uitrazen en als hij gekalmeerd was, legde ze alsnog haar standpunt uit. Hoe kon zij haar echtgenoot verdragen? “Zij vergeldt niet kwaad voor kwaad, maar goed voor kwaad en wacht op Gods ontferming over hem, ‘opdat hij, als hij eenmaal tot geloof gekomen zou zijn, zijn leven zou veranderen.’”*   

Zij bad en bad en als ze dan heel veel gebeden had, bad ze nog meer. Voor haar man. Voor haar kinderen. En God gebruikte haar om uiteindelijk heel zichtbaar drie generaties tot Zich te brengen: haar overspelige man (een tijdje voor zijn sterven), haar seksueel losgeslagen zoon en haar kleinzoon, geboren buiten het huwelijk. 

Requiescentes in Deo by Nicholas Haggin on 500px Saint Monica and her son, St. Augustine:

Het einde van haar leven

Als ze op weg zijn van Milaan naar Noord Afrika, voorziet Monica haar sterven. Hier blijkt dat zij zich echt met haar man verzoend heeft, want ze kijkt er naar uit om hem in de hemel terug te zien. Op haar 56e levensjaar sterft zij. Augustinus schrijft over haar: 

Zij is de vrouw van één man geweest,
aan haar ouders heeft ze wedervergelding gedaan.
Zij heeft haar huis vroom bestuurd en zij had getuigenis van goede werken.
Zij heeft haar kinderen opgevoed en verkeerde even vaak in barensnood,
als zij hen van U zag afwijken.


Eindelijk heeft ze voor ons allen, Heere, die Uw dienaren zijn –het is een gave
van U dat we dat mogen zeggen- voor ons, die in U verenigd zijn
na de genade van Uw doop te hebben ontvangen,
zo gezorgd, alsof ze de moeder van ons allen was,
ze heeft ons zo gediend, alsof ze een dochter van ons allen was
.


 St. Augustine:
Vrouw zijn: in Monica’s leven speelde haar vrouw zijn een grote rol. Zij zette zich vanuit haar rol als echtgenote in voor het heil en welzijn van haar man, zij zorgde en bad voor haar man en kinderen en was een heel betrokken moeder. Ook zegt haar zoon over haar dat zij een goede dochter was voor haar ouders. Haar moederrol strekte zich ook uit naar anderen, want Augustinus schrijft dat zij voor Gods ‘dienaren’ zorgde alsof zij ‘de moeder van ons allen was’. 

Opmerkelijk/ uniek: de rol van het gebed in het leven van Monica. 

Citaat: ‘Mijn zoon, wat mij aangaat, niets in dit leven bekoort mij nog. Wat ik hier nog moet doen en waarom ik hier ben, weet ik niet, want van de wereld verwacht ik niets meer. Een ding was er, waarom ik nog een poosje in dit leven wenste te blijven, namelijk dat ik jou mocht zien als een katholiek christen, voor mijn sterven. Meer dan mijn verlangen heeft God mij geschonken, zodat ik zelfs mag zien, dat jij, met verachting van aards geluk, de dienaar van Hem bent.

Wat kan je leren van Monica? Monica bad voor haar man en kind. Zij schaamde zich hier niet voor, haar kind wist dat zij voor hem bad. Ze bleef bidden ook wanneer haar zoon haar om de tuin leidt en vertrekt, ze raakte niet ontmoedigd. Het was niet: uit het oog, uit het hart. Zij was daadkrachtig en dapper, ze reisde in haar eentje Augustinus achterna. Ze bemoedigde de zeelieden. Ze was dienend en zorgzaam. 

Bijbelverzen: En wat mij betreft, er is bij mij geen sprake van dat ik tegen de HEERE zou zondigen door op te houden voor u te bidden; maar ik zal u de goede en juiste weg leren. 1 Samuel 12:23.

Jezus, die al voor ons bestaan, heeft gebeden: “En Ik bid niet alleen voor dezen, maar ook voor hen die door hun woord in Mij zullen geloven.” Johannes 17:20.

Ik heb geen grotere blijdschap dan hierover dat ik hoor dat mijn kinderen in de waarheid wandelen. 3 Johannes 1: 4.

*citaat van http://www.openkerknijkerk.nl/new/ikoon/ikoon-themas/het-gebed-van-monica-voor-haar-echtgenoot.html

3 opmerkingen:

  1. mooi! en wat een werk zit hierin joh!
    veel zegen voor jezelf en voor de anderen die je hiermee voedt!
    Liefs Ilse

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Dank je wel, Anne, voor dit verhaal. Een aansporing voor mij om voor mijn kinderen te blijven bidden!

    BeantwoordenVerwijderen